Mentale training tijdens de aardrijkskundeles: meer dan topografie, platen en vulkanen.
KOP IN Online
De e-learning KOP IN Online is ontwikkeld voor (top)sportcoaches en (sport)docenten die met talenten of topsporters werken en mentale training willen integreren in hun fysieke training of lesprogramma. Op de Thorbecke Talentschool Rotterdam is Sport in Perspectief® onderdeel van het Talentskillsprogramma. KOP IN Online geeft de wetenschappelijke onderbouwde basis en vooral de praktische handvatten om kennis, vaardigheden en attitude van sporters en podiumkunstenaars te ontwikkelen en zo bij te dragen aan hun mentale welzijn en prestatiegedrag.
‘KOP IN betekent letterlijk scoren met je hoofd.’
Bewust ‘mentaal’ toevoeging is een kleine aanpassing
Ivo Verhoef geeft les op de Thorbecke Talentschool Nieuwerkerk, één van de drie locaties van het Thorbecke. ‘Ik geef aardrijkskunde, dus geen sport om maar meteen met de deur in huis te vallen’, vertelt Ivo lachend. KOP IN Online was zijn hulpmiddel om de leerlijn prestatiegedrag van Sport in Perspectief® in zijn lessen te verweven. Ivo doorliep alle tien modules zelfstandig en kreeg tussendoor persoonlijke feedback van de Flow-trainers.
*
Terwijl Ivo KOP IN Online doorliep ontdekte hij veel raakvlakken. Hij deed echter niet simpelweg alle oefeningen uit KOP IN na. ‘Ik heb juist geprobeerd om mijn vak te koppelen aan de tien bouwstenen* van Flow’, zegt hij.
Ivo: ‘Je moet niet doen alsof je psycholoog bent. Haal bepaalde elementen eruit en pas die toe op jouw werkgebied,’ .
Een duidelijk voorbeeld is zijn topografietoets. Tot een paar jaar geleden kregen leerlingen een blad mee en de boodschap: ‘Over twee weken is de toets, succes!’ Door de bouwsteen ‘doelen stellen’ ging Ivo dat anders aanpakken. Nu knipt Ivo de voorbereiding op in kleine doelen en leert hij zijn leerlingen hoe zij dit zelf kunnen doen. Eerst Noord- en Zuid-Amerika, daarna Europa. Dertig minuten leren, dan pauze. Niet alleen lezen, maar ook opschrijven.
De toets bleef hetzelfde, maar de manier waarop de leerlingen zich voorbereiden veranderde. Hierdoor leren leerlingen doelgericht te leren, hun inspanning te verdelen en zelfstandig hun eigen plan te volgen. Zo voegt Ivo met een kleine aanpassing een mentale laag toe aan een zijn vertrouwde aardrijkskundeles. Volgens Ivo levert het ook betere prestaties op.
Hetzelfde debat, een ander perspectief
Debatteren was al onderdeel van Ivo’s lessen. Met de bouwsteen ‘communicatie’ voegde hij nieuwe taken en rollen toe om hiermee leiderschap en positieve en effectieve communicatie te stimuleren. Wederzijds begrip is daarvoor heel belangrijk. Daarom moesten de leerlingen eerst hun eigen standpunt verdedigen en daarna ook de tegenovergestelde positie innemen. Aan bod kwam: Kun je begrijpen waarom een ander anders denkt? Wat zegt de lichaamstaal? Luister je echt, of wacht je vooral tot je zelf weer mag praten? Durf je te zeggen, wat je zeggen wil?
Daarmee pakt hij letterlijk Sport in Perspectief, want Perspectief is dat de leerling ook het perspectief van de ander begrijpt.
De bestaande werkvorm ‘debatteren’ werd zo een oefening in communicatie, luisteren en perspectief nemen. Dat is de methode Sport in Perspectief® in de praktijk: geen extra mentale les bovenop het programma, maar ‘mentaal’ bewust toevoegen aan het reeds bestaande opleidingsprogramma.
Gewoon doen
Ivo bleef dicht bij zijn rol, maar stapte soms bewust uit zijn comfortzone. Bij de bouwsteen ‘optimale spanning’ deed hij met zijn mentorgroep een ademhalingsoefening, om met rust en gerichte aandacht de les te beginnen. Hij ging met hen naar buiten en deed ‘pleintjesvoetbal’ om te bespreken wat emoties met je doen. ‘Ik dacht meer van: ik ga het gewoon doen.’
Dat was soms een beetje wennen, voor de leerlingen, maar ook voor Ivo zelf. Maar uiteindelijk viel het altijd mee en verbaasde hij zichzelf. Volgens Ivo hoort dat experimenteren erbij. Niet alles hoeft direct perfect te gaan. Als docent ken je de groep en kun je inschatten welke aanpak bij de leerlingen past. Goed uitleggen en toelichten was hij al gewend. Het geeft zijn lessen een extra dimensie, dat vindt hij mooi.
Ivo is zelf ook sportief en liep dit jaar de Rotterdam Marathon
De tijdsinvestering verdien je terug
De e-learning KOP IN Online vroeg zijn aandacht. Ivo verdiepte zich in de wetenschappelijke onderbouwing en de veranderingen in didactische aanpak. Toch voelde het volgens hem niet als een zware extra taak. Het heeft hem vooral geholpen met ‘nieuwe handigheidjes’. ‘Dan word je vaak automatisch wat creatiever, denk ik. Omdat je toch vanuit een ander perspectief naar je eigen handelen gaat kijken’, aldus Ivo.
Nu krijgen de leerlingen in zijn lessen meer verantwoordelijkheid. Ivo hoeft minder zelf te sturen.
Ivo: ‘Het zweet staat nu op de juiste rug.’
‘Het hoort namelijk op die van de leerlingen,’ zegt hij. Dat kan volgens Ivo betere schoolresultaten opleveren en hem als docent uiteindelijk zelfs tijd besparen, omdat de leerlingen meer zelfstandig kunnen.
De aanpak voor de topografietoets ligt klaar en kan hij dit schooljaar zo opnieuw gebruiken. Hij vertelt hierover: ‘Als je het één keer vast hebt gelegd, kan je het zo kopiëren naar het volgende schooljaar. Dus dat ga ik ook doen. Nu ik het hele programma heb doorlopen weet ik wat werkt en wat ik ook vast wil blijven houden. Nu ik alles nog een keer doe, loopt het allemaal soepeler. Alle partijen winnen eigenlijk, doordat je een vrij kleine aanpassing doet.’
Ivo is nog steeds aardrijkskundedocent. Alleen niet een docent die zijn leerlingen slechts leert over tektonische platen, topografie of vulkanen, maar ook een docent die leerlingen kennis laat maken met doelen stellen, communicatie en emotiecontrole. Zo komen principes uit de topsport ook van pas in het reguliere onderwijs.
Niet alleen topsportleerlingen, maar iedere leerling heeft baat bij het ontwikkelen van vaardigheden die bijdragen aan een betere focus, meer zelfvertrouwen en effectieve samenwerking.
Ivo’s advies aan andere docenten? ‘Gewoon doen, experimenteren. Het kost in de eerste instantie tijd, maar daarna levert het ook weer tijd op.’ Precies zoals Sport in Perspectief® met KOP IN Online bedoeld zijn.
