‘De Frank Bakker Award’ gewonnen voor impact op de sportpsychologie in Nederland
Het commentaar van de jury bij het winnen van de Frank Bakker Award
Daniëlles ambities (hoewel zij daar zelf bescheiden over is), gaan verder dan de sportwereld. Met haar team maakt zij zich hard voor een veilig en gezond (top)sportklimaat in Nederland. Gepassioneerd en met grote inzet werkt zij aan dat doel.
Daniëlle is grondlegger van Sport in Perspectief® waar zij haar kennis van de orthopedagogiek combineert met haar kennis over sportpsychologie en zorgt voor mentaal welzijn en prestatieverbetering op (de sporters) en rond het veld (de coaches, de ouders, de bestuurders). Haar innovatieve ideeën werden zowel in 2019 als in 2021 bekroond met de Nationale Sport Innovator Prijs.
Daniëlle betrekt (jonge) sportpsychologen in haar projecten en geeft hen de kans om ervaring op te doen in de praktijk van de sportpsychologie. Haar docentschap bij het Instituut voor Sport- en PrestatiePsychologie (ISPP) ligt in lijn met haar wens om het vakgebied verder te brengen. Met haar (Rotterdamse?) nuchterheid en open instelling weet zij ook de toekomstige begeleiders in de (top)sport te enthousiasmeren.
Sportpsycholoog: ‘Ik ben toch niet gek?’
Toen ik startte als sportpsycholoog was de gedachte dat het wel heel erg met je gesteld moest zijn als je naar een sportpsycholoog ging.
Men dacht dat je op een sofa moest liggen en je hele hebben en houwen moest uitstorten. Topsporters kwamen vaak stiekem, want niemand mocht het weten.
Mijn aanpak was direct toepasbaar in de sport en het gesprek nuchter en met humor. Rotterdamse topsporters wisten daardoor mijn praktijk voor sportpsychologie ‘Flow Mentale Training’ al snel te vinden. Ik leerde de sporters mentale technieken waarmee zij hun denken en emoties effectief in konden zetten. Zo ontstond de GAS en REM-theorie, waarbij ik altijd de connectie maakte met de sport en de trainers. De talentvolle sporters werden hierdoor in korte tijd in hun kracht gezet, wat al snel positief zichtbaar werd in prestaties.
Een tennismoeder belde en vroeg: “Bent u de wonderdokter?”
Foto HV Victoria
Mentale veldtraining
“De fysio is er en zij is er ook.”
Zo introduceerde de Hoofd Jeugdopleiding Marco van Lochem van Excelsior Rotterdam mij. Dit was belangrijk, want hiermee normaliseerde hij mijn aanwezigheid op en rond het voetbalveld. Het was wennen. “Daniëlle je loopt in de weg,” riep een trainer. Al snel draaide dat. De trainers merkten dat zij met vragen over spelers of ouders bij mij terecht konden, bijvoorbeeld over:
- Te veel: fouten, druk, onrust, frustratie, verwachting (ouders).
- Te weinig: focus, discipline, zelfvertrouwen, plezier.
Met korte gesprekjes konden we (probleem)gedrag snel draaien en dat zagen we terug in prestaties op het veld. Mentale training werd een vast onderdeel van het opleidingsprogramma voor de coaches, de spelers en de ouders. De voetbaltrainers werden steeds beter in het observeren van prestatiegedrag en het verzinnen van mentale oefenvormen.
Zo lieten ze de gassers en remmers tegen elkaar spelen, wat heel grappig was omdat het ene team zeer luidruchtig elkaar aanspoorde en het andere team volkomen stil was. Hierdoor konden we bespreken, dat het handig is om taakgerichte en positieve dingen naar elkaar te roepen, maar dat je ook naar elkaar moet luisteren.
We deden een keer chaosbal waarbij ‘team ramadan’ de beste scores had. Zij hadden met een lege maag goed samengewerkt en daardoor een beter resultaat, dan de spelers met een volle maag met weinig teamspirit.
Foto links <15 Excelsior Rotterdam
Foto rechts Team Rotterdam, World Port Sail
Coaches, sporters en ouders krijgen begrip voor elkaars perspectief.
De methode Sport in Perspectief®
Door het winnen van de Nationale Sportinnovator Prijs 2019 konden we samen met de EUR (Pedagogische Wetenschappen) en de VU (sport- en prestatiepsychologie) de methode wetenschappelijk onderbouwen. We ontwikkelde de ‘train de trainer’ KOP IN Online, waarmee coaches zelfstandig op het veld, de baan of de mat mentaal kunnen trainen. In 2021 wonnen we voor de tweede keer de Prijs voor de methode Sport in Perspectief®, ditmaal voor het versterken van sportaanbieders.
Waar ik eerst roepende in de woestijn leek, kwamen er meer verhalen over ongezonde prestatiedruk binnen topsport. De methode die ik de afgelopen twintig jaar ontwikkeld heb, komt als geroepen. Echter voor een stevige positie van de geaccrediteerde VSPN®-sportpsycholoog moeten nog stappen gemaakt worden.
Het is ondenkbaar dat de sportarts alleen een ervaringsdeskundige is, in plaats van een geschoolde arts. Maar voor de positie van de sportpsycholoog vinden we dit wel heel normaal…
Gelukkig is dit aan het veranderen. Sport in Perspectief® helpt organisaties de kaders en de rol van de experts prestatiegedrag sterk uit te zetten. Dit lukt het best met topsportorganisaties die begrijpen dat impact en duurzaamheid ontstaat, door:
- Voorkomen in plaats van genezen: inzet op preventie.
- Een gezond mentaal klimaat is ingebed in het DNA van de organisatie.
- Het trainen van mentaal welzijn en prestatiegedrag in de driehoek ‘coaches – sporters – ouders’ gebeurt planmatig en structureel.
- De leerlijn prestatiegedrag is een doorlopende lijn van talent t/m professional.
Mooie samenwerkingen
De Thorbecke Talentschool Rotterdam is daar een belangrijk voorbeeld van. Sport in Perspectief® is een onderdeel van het onderwijsprogramma TalentSkills. Hier bereiden we de topsportleerlingen voor om te presteren onder druk. Het team wordt opgeleid hier passende begeleiding in te bieden. Nu de methode meer in de organisatie geborgd is, willen we de toepassing breder verspreiden. Zodat iedere leerling mentaal weerbaar is voor school, sport en de maatschappij.
Onder leiding van hun mentor visualiseerde de leerlingen vanmorgen hun examen: de klapdeuren, de gang, de gymzaal, de geluiden, de tafels, de blaadjes die worden uitgedeeld….
Flow heeft mooie nieuwe samenwerkingspartners zoals de Atletiekunie, Talentcentrum Dordt Sport en HC Rotterdam.
Met Rotterdam Topsport gaan we met het Topsportlabel voor ‘veilige en schone’ Rotterdamse topsport, waarbij we mentaal welzijn en prestatiegedrag onder de aandacht brengen bij de talentencentra en topsportorganisaties. Organisaties kunnen zelf nagaan waar zij staan wat betreft een gezond pedagogisch en mentaal klimaat en welke behoeftes zij hebben. Flow kan daar maatwerk voor leveren.
Is alles gelukt? Nee. Ik ben in valkuilen gestapt, maar dat maakt ook weer sterker.
Individuele mentale training
Er komen sporters vanuit heel Nederland naar Rotterdam of ze trainen online wanneer ze in het buitenland zitten. Dat zijn professionele sporters van verschillende sporten die goed willen presteren bij de Olympische Spelen, maar ook jonge sporters die trainen bij een BVO of in een Talentencentrum.
“Van nature ben ik best streng voor mezelf. Dat helpt me tot een zekere hoogte, maar te streng zijn haalt me juist van mijn taak af. Met de begeleiding van Daniëlle heb ik tools gekregen om daarmee om te gaan. Dit geef mij houvast bij wedstrijden waardoor ik op spannende momenten snel weer terug in mijn focus kan komen.”
– Niec van Nunen, zeiler
Meer naar de zijlijn
Inmiddels doe ik het niet meer alleen, maar met een slim en enthousiast team. Het doel is dat ik vaker naar de zijlijn ga. Hierdoor krijgen talentvolle sportpsychologen de kans ons beroep naar een nog hoger level te brengen en het gedachtegoed van Sport in Perspectief® te verspreiden in Rotterdam en door heel Nederland.
Iedereen wil toch mentaal gezonde topsport!
Foto links JC1 HC Rotterdam
Foto rechts Talentencentrum Dordt Sport