28 maart 2018 | Gas en Rem in de sport
We gingen op zoek naar het antwoord op de volgende vragen:
- Hoe leer ik mijn atleten omgaan met wedstrijdstress?
- Hoe houd ik rekening met verschillen tussen atleten?
- Kun je wat voorbeelden geven voor mentale oefeningen voor tijdens: de warming up – de kern – de afsluiting?
- Periodisering mentaal wat is dat?
Wanneer je jouw atleten mentale vaardigheden leert, weten ze om te gaan met stressvolle momenten tijdens wedstrijden. Dit zul je terugzien in hun resultaten en plezierbeleving.
Atleten met wedstrijdstress
Atletiek start speels. Pupillen leren fysieke en technische vaardigheden in tik- en springspelletjes. Naarmate atleten ouder worden telt resultaat steeds meer mee. Snelheid, sprongkracht en werpvermogen wordt gemeten. Atleten zijn vanaf jonge leeftijd zich bewust of hun actie een ‘goede’ of een ‘’mindere’ was.
Sommige atleten zijn kritisch. Zij willen geen fouten maken en stellen hoge eisen aan zichzelf. Er zijn ook atleten die juist meer van zichzelf zouden mogen vragen. Je ziet dit terug in de wedstrijd, waarbij ze soms verwachtingen niet waar maken.
“Bij stress wordt ritme, timing en waarneming verstoord. Met de GAS- en REM methode leer je hoe je jouw atleet rustig maakt of juist oppept.”
Lees hier meer over Gas en Rem in de sport.
Atleten verschillen
Dat atleten zich op verschillende manieren mentaal voorbereiden, zie je mooi op deze foto van het NK Indoor. Het is net een raadplaat. Wie is scherp, wie heeft er stress, wie bereid zich mentaal sterk voor? Wanneer je jouw atleten goed kent, weet je het antwoord.
Mentale oefeningen voor tijdens de training
Het vraagt wat van je creativiteit om mentale training een vast onderdeel te maken van je fysieke training. Om te starten begin je de eerste volgende training die je geeft. Je maakt een keuze uit een mentale vaardigheid, zoals bijvoorbeeld: visualiseren.
Warming up: Neem kort in gedachte je allerbeste wedstrijd voor je. Wat zie je? Wat voel je? Wat deed je? Als het goed is heeft je hele groep een glimlach op zijn of haar gezicht. Dit plaatje kunnen ze op een later moment gebruiken, wanneer ze een ‘sterk’ gevoel nodig hebben.
Kern: Bijvoorbeeld verspringen. Doe je ogen dicht. Maak de aanloop en sprong in gedachten. Haal diep met je buik adem. Doe nogmaals de sprong in gedachten waarbij je tien centimeter verder springt als daarnet. Doe daarna de sprong in het echt. Voel na hoe de sprong ging.
Afsluiting: 800 meter in gedachten met stopwatch. Hoe snel lopen jouw atleten in gedachten?
Het lijkt op deze foto wel alsof iedereen zit te pitten, maar we gingen na hoe concentratie werkt 😉
Periodiseren mentaal
Wanneer je jonge sporters al op een speelse manier met ‘mentale vaardigheden’ in aanraking brengt, zullen zij wanneer ze ouder worden en de druk omhoog gaat, bij wedstrijden weten wat zij zelf kunnen doen. Dan is bijvoorbeeld ‘ademhaling’ niet raar, maar een middel om beter te presteren en je rustiger te voelen.
De atleten weten dan wat zij kunnen doen, wanneer zij worden afgeleid en hoe zij zich herpakken na bijvoorbeeld een mindere sprong.
Mijn advies is: Zet mentaal in de jaarplanning. Maak januari de maand van het ‘zelfvertrouwen’, februari is van ‘doelen stellen’, maart draait om ‘concentratie en aandacht’. April de maand van de ouders.
Ga met je trainers bij elkaar zitten en verzin passende oefeningen voor de warming up, kern en afsluiting.
Gas en Rem in de sport - Mentaal sterk coachen
‘GAS en REM in de sport. Mentaal sterk coachen’ is geschreven voor coaches, sporters, ouders, scheidsrechters en begeleiders in de (top)sport.
Het boek gaat over de invloed van emoties (GAS) en gedachten (REM) op prestatiegedrag. Hoe haal je het beste uit jezelf? Hoe stuur je bij met jouw coachgedrag?
Lees hier meer over GAS en REM in de sport. Mentaal sterk coachen.
28 maart 2018 | Gas en Rem in de sport
De boekrecensie is te lezen op Sportgeschiedenis.nl. Hieronder de recensie.
Gas staat voor emotie en rem voor de ratio. De juiste balans tussen de twee levert volgens Van der Klein-Driesen een optimale (sport)prestatie. In haar boek komen onder meer topsporters, coaches, ouders en scheidsrechters aan het woord. Ze praten over hun gevoelens en gedachtes bij trainingen en wedstrijden.
Van der Klein-Driesen verbindt deze ervaringen met inzichten uit de sportpsychologie. Zo geeft ze praktische oefeningen die kunnen worden toegepast in trainingen, en laat ze zien welke mentale technieken sporters bij wedstrijden kunnen inzetten.
“Het gaat bij de GAS- en REM methode om persoonlijk maatwerk. De ene sporter is de tenslotte ander niet.”
– Van der Klein-Driesen
Van der Klein-Driesen stelt daarom voor iedere sporter een persoonlijk mentaal plan van aanpak op.
Rol publiek
De sportpsycholoog kijkt niet alleen naar de atleten, ook de directe omgeving van sporters heeft haar aandacht, zoals de rol van toeschouwers. Interessant hierbij is haar analyse van de reacties van het aanwezige publiek tijdens de voor Feyenoord zo desastreus verlopen – en vooraf als kampioenswedstrijd bestempelde – wedstrijd tegen Excelsior van begin mei dit jaar.
Saillant detail: Van der Klein-Driesen traint zelf zowel de jeugd van Excelsior als die van Feyenoord.
“Je voelde rond de wedstrijd een enorme spanning… De hele stad stond al dagen op zijn kop.” zegt ze in het Algemeen Dagblad.
Je persoonlijkheid draagt bij aan hoe je reageert als de wedstrijd in zo’n teleurstelling eindigt. Sommige supporters vluchtten letterlijk weg uit de Kuip. Een jongen naast me sloeg keihard tegen het stoeltje voor hem.
“De één wordt hoorbaar boos, emoties hebben dan de overhand: gas. De ander blijft rustig, is bezig met zijn gedachten: rem.”
Diverse scenario’s
Het is volgens Van der Klein zinvol om te weten hoe sporters tijdens een wedstrijd op het publiek kunnen reageren, spanning kunnen verminderen en zich kunnen herpakken. ‘Haal even één keer diep adem. Zorg dat je aandacht blijft bij de situatie. Dat zorgt voor wat rust en maakt je weer even bewust van wat er moet gebeuren.’
Verder helpt het volgens haar ook als sporters goed voorbereid zijn op ieder denkbaar scenario, of het nu goed of slecht gaat. ‘Dan kennen ze ook de oplossingen en lijkt het of ze het al eens eerder hebben meegemaakt.’
Het is wel jammer dat Van der Klein-Driesen vaak de meest eenvoudige oefening, of zelfs de simpelste gedachtegang, probeert te vangen in een schema of diagram. Dat had wel een onsje minder gemogen.
Waarom zou je GAS en REM in de sport lezen?
Gas en rem biedt zowel sporters als trainers een uitgebreid pakket aan mentale oefenstof, van ademhalingsoefeningen tot visualisatie tips.
Het ‘cursusmateriaal’ is niet wollig geformuleerd – zoals vaak bij psychologisering het geval is – maar juist heel duidelijk en goed leesbaar opgeschreven.
Voor een ieder die zich wil verdiepen in de sportpsychologie is Gas en rem echter een prima startpunt of naslagwerk.
Overtuigd? ;).
Gas en Rem in de sport - Mentaal sterk coachen
‘GAS en REM in de sport. Mentaal sterk coachen’ is geschreven voor coaches, sporters, ouders, scheidsrechters en begeleiders in de (top)sport.
Het boek gaat over de invloed van emoties (GAS) en gedachten (REM) op prestatiegedrag. Hoe haal je het beste uit jezelf? Hoe stuur je bij met jouw coachgedrag?
Lees hier meer over GAS en REM in de sport. Mentaal sterk coachen.
28 maart 2018 | sportpsychologie
De film gaat in première op het Rotterdam Sportfilmfestival en is genomineerd voor de Sportfilm Award 2018.
Hier zie je een kort stukje uit de film, waarin Tiffany voor het eerst van haar leven mentale training krijgt samen met haar TTC collega springruiters.
Talenten Training Centrum Hippische Sport
Zes jaar ben ik werkzaam als sportpsycholoog bij het Talenten Training Centrum Hippische Sport. Ik begeleid zowel spring- als dressuurruiters. Ik geef individuele training en in de film zie je mij in actie tijdens een groepstraining.
Tiffany zie ik in dit fragment voor het eerst. Je ziet dat ze het nog spannend vindt.
Dromen is mooi. Ik maak voor de ruiters inzichtelijk hoe zij stap voor stap droomdoelen waar maken.
28 maart 2018 | sportpsychologie
Ik doe zelf twee keer per week yoga. Hierdoor ervaar ik wekelijks de kracht van jezelf op de REM zetten, rust pakken door fysieke houdingen en even aan ‘niets denken’. Je leert hiermee jouw eigen gedachten sturen. Dat is heel prettig, want ook bij mij is het met regelmaat een chaos in mijn bovenkamer.
Lees het artikel hieronder
In ons hectische bestaan moeten we ergens rust vinden
Werd yoga tot een paar jaar geleden nog vooral gezien als een zweverige bezigheid, ondertussen weten veel mensen wat de downward dog is en vieren we al de derde Wereld Yoga Dag. Het is een van de snelst groeiende sporten in Nederland. De reden? “Er komt tegenwoordig zo veel op mensen af, yoga is een manier om rust te vinden.”
Anne Bjørndal geeft al ruim dertig jaar yogales, en heeft de sport zien groeien. “Yoga wordt steeds meer geaccepteerd als onderdeel van een gezond leven”, zegt ze. “In ons heel hectische bestaan, waarin we continu contact hebben met allerlei mensen en er veel eisen aan ons worden gesteld, zoeken we naar rust. We zoeken naar een tegenhanger van digitalisering.”
Superfood en mindfulness
Ondertussen hebben ruim 800.000 Nederlanders die gevonden in yoga. Zij zitten, staan of liggen regelmatig in yogahouding. Volgens onderzoek van de Vereniging Yogadocenten Nederland hebben in totaal 1,6 miljoen Nederlanders in de afgelopen zes maanden een keer aan yoga gedaan.
“Ik denk dat yoga zo snel groeit omdat het samenhangt met andere gezondheidshypes”, zegt sportpsycholoog Lea Raemaekers. “De afgelopen jaren zijn we ontzettend geïnteresseerd geraakt in superfoods en mindfulness. Yoga past in die trend. Mensen zijn op zoek naar rust en zingeving in de drukte van de dag.”
Lichaam én geest
Natuurlijk kun je die rust ook vinden in voetbal of hardlopen, zegt Bjørndal, maar mensen kiezen voor yoga omdat ze dan bewust met zichzelf bezig moeten zijn. Als je ingewikkelde lichaamshoudingen aan moet nemen en tegelijkertijd ademhalingsoefeningen moet doen, is het lastig om nog bezig te zijn met je boodschappenlijstje. “Je kunt het helemaal loslaten. Daarom komen mensen tot rust tijdens een yogales.”
Daar komt bij dat yoga in de afgelopen jaren veel normaler is geworden. “Eerst was het echt een beetje een elitesport, maar omdat het ook in de media veel meer voorbijkomt, zijn de vooroordelen weg. Een paar jaar geleden dachten mensen nog dat het te zweverig voor hen was, nu zie ik die mensen terug in de yogastudio omdat ze weten dat yoga voor hun lichaam een hele goede sport is, maar ook voor hun geest.”
Nederlands elftal
Daarnaast wordt de sport volgens sportpsycholoog Daniëlle van der Klein-Driesen populairder omdat van veel topsporters bekend is dat ze aan yoga doen. Het Nederlands Elftal heeft bijvoorbeeld weleens yoga-oefeningen in de trainingsroutine gebruikt. De sport wordt daardoor gewoon, waardoor mensen makkelijker op zoek gaan naar een yogastudio.
En die zoektocht wordt ze heel makkelijk gemaakt, want steeds meer sportscholen bieden yogalessen aan. Dat betekent dat er veel verschillende yogalessen zijn, zodat er vaak wel eentje is die bij je past. “Je hebt lessen die heel rustig zijn en bijna een beetje zweverig, maar ook hele zware yogalessen waarbij je op het einde echt uitgeput bent”, zegt Van der Klein-Driesen.
“Ik zie in ieder geval dat er ondertussen veel verschillende soorten mensen aan yoga doen. Jong en oud, man en vrouw, maar ook laag- en hoogopgeleid. Blijkbaar hebben mensen er echt iets aan.” Toch past yoga niet bij iedereen, denkt ze. “Ik zie ook genoeg mensen die na een yogales denken: ik heb alleen maar op de grond gelegen, dit is toch geen sport? Die mensen moeten voor een zwaardere variant kiezen, of gewoon een wat fysiekere sport gaan doen.”
Afsluitend:
Yoga is voor iedereen, maar je moet het wel trainen. Daar moet je net als bij fysieke training tijd in steken. Het helpt mij in het dagelijks leven om beter te functioneren.
